Wraz z powiększaniem się brzucha znalezienie wygodnej pozycji do snu staje się coraz trudniejsze. Szczególnie dużo pytań dotyczy leżenia na plecach. Nie chodzi przy tym o to, że ciężarna nie może ani przez chwilę znaleźć się w takiej pozycji. Zalecenia dotyczą przede wszystkim zasypiania na plecach w zaawansowanej ciąży, kiedy powiększona macica może uciskać duże naczynia krwionośne.
Dlaczego w ciąży nie można leżeć na plecach?
W pierwszych miesiącach ciąży macica jest jeszcze stosunkowo niewielka. Sytuacja zmienia się wraz z rozwojem płodu i zwiększaniem jej rozmiarów oraz masy. W późnej ciąży podczas leżenia płasko na plecach macica może wywierać nacisk na duże naczynia krwionośne znajdujące się w jamie brzusznej.
Szczególne znaczenie ma żyła główna dolna, którą krew powraca z dolnej części ciała w kierunku serca. Ucisk może ograniczać powrót żylny, a w konsekwencji wpływać na krążenie. U ciężarnej mogą pojawić się wówczas między innymi zawroty głowy, osłabienie, nudności czy uczucie duszności.
To właśnie jest najważniejszą odpowiedzią na pytanie, dlaczego kobiety w ciąży nie mogą spać na plecach?. Problem nie wynika z samego ułożenia kręgosłupa czy brzucha, lecz przede wszystkim ze zmian w krążeniu, jakie mogą wystąpić pod wpływem ciężaru powiększonej macicy.
Od którego tygodnia ciąży nie można leżeć na plecach?
W zaleceniach dotyczących snu najczęściej pojawia się 28. tydzień ciąży. Od tego momentu zaleca się unikanie zasypiania na plecach i wybieranie pozycji na boku. Nie oznacza to jednak, że dokładnie wraz z rozpoczęciem 28. tygodnia leżenie na plecach nagle staje się niebezpieczne.
Wcześniej również można zauważyć, że leżenie płasko na plecach zaczyna powodować dyskomfort. W drugim i trzecim trymestrze rosnąca macica staje się na tyle duża, że jej nacisk na naczynia krwionośne może być bardziej odczuwalny. Jeśli w takiej pozycji pojawiają się zawroty głowy, osłabienie albo inne niepokojące dolegliwości, warto zmienić ułożenie ciała.
Po 28. tygodniu najlepiej wyrobić sobie nawyk zasypiania na boku, zarówno podczas nocnego snu, jak i drzemek w ciągu dnia.
Czy spanie na plecach w ciąży szkodzi dziecku?
Badania obserwacyjne wskazują na związek pomiędzy zasypianiem na plecach po 28. tygodniu a zwiększonym ryzykiem martwego urodzenia. Jednym z prawdopodobnych mechanizmów jest wpływ pozycji ciała matki na przepływ krwi.
Warto jednak prawidłowo rozumieć to zalecenie. Nie oznacza ono, że pojedyncze położenie się na plecach automatycznie powoduje niedotlenienie dziecka albo prowadzi do powikłań. Badania dotyczą przede wszystkim pozycji przyjmowanej podczas zasypiania w późnej ciąży.
Nie ma więc powodu do paniki, jeżeli kobieta zaśnie na boku, a rano obudzi się na plecach. Człowiek naturalnie zmienia pozycję podczas snu i trudno całkowicie to kontrolować. W takiej sytuacji wystarczy ponownie obrócić się na bok i dalej spać. Istotne jest przede wszystkim rozpoczynanie snu na boku, a nie ciągłe kontrolowanie swojego ułożenia przez całą noc.
Jaka pozycja jest najbezpieczniejsza w ciąży?
Po 28. tygodniu za najbezpieczniejsze uznaje się zasypianie na boku. Co istotne, nie musi to być wyłącznie lewy bok. Można zasypiać zarówno na lewej, jak i na prawej stronie.
Często można spotkać się z przekonaniem, że ciężarna bezwzględnie powinna spać na lewym boku. Nie ma jednak potrzeby, aby zdrowa ciężarna przez całą noc pozostawała wyłącznie po tej stronie. Najważniejsze jest unikanie rozpoczynania snu płasko na plecach w późnej ciąży.
Można więc zmieniać boki w zależności od wygody. Jest to szczególnie istotne pod koniec ciąży, kiedy wielogodzinne pozostawanie w jednej pozycji może powodować ból biodra, miednicy lub ramienia.
Co zrobić, jeśli w nocy obudzisz się na plecach?
Nie trzeba nastawiać budzika ani wielokrotnie w ciągu nocy sprawdzać swojej pozycji. Jeśli kobieta obudzi się i zauważy, że leży na plecach, powinna po prostu obrócić się na bok i ponownie zasnąć. Przypadkowe obudzenie się w tej pozycji nie powinno być powodem do paniki.
Pomóc może odpowiednie ułożenie poduszek. Jedną można umieścić pomiędzy kolanami, a drugą pod brzuchem. Niektórym kobietom odpowiada również poduszka umieszczona za plecami, która utrudnia całkowite obrócenie się na wznak.
Dobrym rozwiązaniem może być również długa poduszka ciążowa. Nie jest jednak niezbędna. Podobny efekt można uzyskać za pomocą kilku zwykłych poduszek odpowiednio rozmieszczonych wokół ciała.
Czy można na chwilę położyć się na plecach w ciąży?
Zalecenie dotyczące pozycji podczas snu nie oznacza całkowitego zakazu przyjmowania pozycji na plecach w codziennym życiu. Najwięcej uwagi poświęca się zasypianiu na plecach po 28. tygodniu, a nie krótkotrwałemu znalezieniu się w tej pozycji.
Jeśli podczas odpoczynku na plecach pojawią się zawroty głowy, osłabienie, nudności, duszność lub wyraźny dyskomfort, należy zmienić pozycję. W późniejszych miesiącach wiele kobiet i tak zauważa, że leżenie płasko staje się zwyczajnie niewygodne.
Inaczej może wyglądać sytuacja podczas badania lekarskiego, ćwiczeń czy zabiegów. Wówczas warto wykonywać zalecenia lekarza, położnej albo fizjoterapeuty prowadzącego zajęcia dla kobiet w ciąży.
Czy spanie na lewym boku jest lepsze niż na prawym?
Lewy bok bywa szczególnie często polecany kobietom w ciąży, jednak nie oznacza to konieczności spędzania całej nocy właśnie w tej pozycji. W kontekście snu w późnej ciąży najważniejsze jest zasypianie na boku. Może to być zarówno lewa, jak i prawa strona.
Możliwość zmiany strony jest dobrą wiadomością szczególnie dla kobiet odczuwających ból bioder lub miednicy. Spędzenie całej nocy wyłącznie na jednym boku może być trudne, zwłaszcza w ostatnich tygodniach ciąży.
Jeśli lekarz prowadzący zaleci konkretną pozycję ze względu na indywidualną sytuację zdrowotną lub przebieg ciąży, takie zalecenie powinno mieć pierwszeństwo przed ogólnymi wskazówkami.
Jak wygodniej spać na boku z dużym brzuchem?
Rosnący brzuch może utrudniać znalezienie komfortowej pozycji nawet osobom, które wcześniej zawsze spały na boku. Pomaga lekkie ugięcie nóg i umieszczenie poduszki między kolanami. Kolejna poduszka może podtrzymywać brzuch i zmniejszać napięcie odczuwane w okolicy bioder oraz dolnej części pleców.
Nie trzeba przy tym pozostawać przez całą noc nieruchomo. Można zmieniać prawy bok na lewy i odwrotnie. Najważniejszym nawykiem w późnej ciąży jest rozpoczynanie snu na boku i powracanie do tej pozycji, jeśli kobieta obudzi się na plecach.
Jeżeli mimo poduszek spanie na boku powoduje silny ból albo znalezienie wygodnej pozycji staje się bardzo trudne, warto powiedzieć o tym lekarzowi lub położnej. Szczególnie nasilone dolegliwości ze strony miednicy czy kręgosłupa mogą wymagać indywidualnych wskazówek zamiast wielogodzinnego zmuszania się do pozycji powodującej ból.
