Tabliczka mnożenia potrafi być dla dziecka jednym z pierwszych większych wyzwań matematycznych. Problem często nie wynika jednak z braku zdolności, ale ze sposobu nauki. Wielokrotne powtarzanie działań bez zrozumienia szybko staje się nudne, a presja związana z odpytywaniem może dodatkowo utrudniać zapamiętywanie. Znacznie lepsze rezultaty przynosi połączenie zrozumienia mnożenia, krótkich ćwiczeń, zabawy oraz regularnych powtórek.
Rodzic nie musi przy tym zamieniać domu w drugą szkołę. Wystarczy kilkanaście minut dziennie i dobrze dobrana metoda. Można wykorzystać zwykłe kartki, klocki LEGO, fiszki, gry planszowe albo aplikacje edukacyjne. Ważne, aby dziecko nie próbowało nauczyć się całej tabliczki mnożenia jednego wieczoru.
Jak nauczyć dziecka tabliczki mnożenia od podstaw?
Przed rozpoczęciem zapamiętywania wyników dziecko powinno rozumieć, czym właściwie jest mnożenie. Działanie 3 × 4 nie powinno być wyłącznie kombinacją cyfr zakończoną wynikiem 12. Można pokazać je jako trzy grupy zawierające po cztery elementy.
Do takiego ćwiczenia wystarczą klocki, guziki, kredki lub monety. Układamy trzy grupy po cztery przedmioty i wspólnie liczymy wszystkie elementy. Następnie pokazujemy zapis 3 × 4 = 12. Dzięki temu abstrakcyjne działanie matematyczne zaczyna mieć dla dziecka konkretny sens.
Dobrym materiałem są klasyczne klocki LEGO, na przykład LEGO Classic 10698. Nie trzeba jednak kupować konkretnego zestawu. Każde niewielkie elementy, które można dzielić na grupy, pozwalają w podobny sposób zobrazować mnożenie.
Od jakiej tabliczki mnożenia najlepiej zacząć?
Nauki nie warto zaczynać od przypadkowych działań od 1 × 1 do 10 × 10. Dziecko szybciej nabierze pewności siebie, jeśli najpierw pozna najłatwiejsze zależności. Dobrym początkiem jest mnożenie przez 1, 2, 5 i 10.
Mnożenie przez 1 jest intuicyjne, ponieważ liczba pozostaje bez zmian. Przy mnożeniu przez 10 wystarczy zauważyć charakterystyczny schemat wyników: 10, 20, 30, 40 i tak dalej. Tabliczka przez 5 również tworzy łatwy do rozpoznania rytm, ponieważ wyniki kończą się cyfrą 0 albo 5.
Mnożenie przez 2 można połączyć z dodawaniem tej samej liczby. Jeśli dziecko wie, że 7 + 7 = 14, łatwiej zrozumie, dlaczego 2 × 7 również daje 14. Dopiero później można przejść do mnożenia przez 3, 4, 6, 7, 8 i 9.
Nie każ dziecku uczyć się stu działań
Klasyczna tabliczka mnożenia do 10 może wyglądać jak ogromna liczba informacji do zapamiętania. W rzeczywistości wiele działań się powtarza. Jeżeli dziecko zna wynik 3 × 7, zna również wynik 7 × 3.
Warto pokazać zasadę przemienności na konkretnych przedmiotach. Trzy rzędy po siedem klocków zawierają dokładnie tyle samo elementów co siedem rzędów po trzy klocki. Wynik w obu przypadkach wynosi 21.
Takie odkrycie może wyraźnie zmniejszyć ilość materiału, który dziecko postrzega jako konieczny do opanowania. Zamiast zapamiętywać każde działanie jako osobny fakt, zaczyna dostrzegać zależności występujące pomiędzy liczbami.
Jak nauczyć dziecka tabliczki mnożenia na palcach?
Szczególnie ciekawy sposób można wykorzystać przy mnożeniu przez 9. Dziecko rozkłada przed sobą dziesięć palców. Każdy z nich odpowiada kolejnej liczbie od 1 do 10.
Jeżeli chce obliczyć 9 × 4, zgina czwarty palec od lewej strony. Po lewej pozostają trzy palce, a po prawej sześć. Powstaje liczba 36. Przy działaniu 9 × 7 dziecko zgina siódmy palec, otrzymując sześć palców po lewej i trzy po prawej, czyli 63.
Nie zastąpi to zrozumienia mnożenia, ale może być ciekawym sposobem na zapamiętanie tabliczki przez 9. Dla części dzieci taki trik jest znacznie atrakcyjniejszy niż czytanie kolejnych działań z zeszytu.
Fiszki mogą działać, ale trzeba używać ich rozsądnie
Fiszki są jednym z najprostszych narzędzi do ćwiczenia tabliczki mnożenia. Po jednej stronie zapisujemy działanie, na przykład 6 × 7, a po drugiej wynik 42. Dziecko próbuje odpowiedzieć przed odwróceniem karty.
Nie trzeba kupować specjalnych pomocy. Wystarczy pociąć kartkę techniczną na niewielkie prostokąty. Dostępne są również gotowe zestawy, takie jak Czuczu Tabliczka mnożenia czy Kapitan Nauka Tabliczka mnożenia.
Najważniejsze jest odpowiednie prowadzenie powtórek. Działania, które dziecko zna dobrze, powinny pojawiać się rzadziej. Te, przy których regularnie popełnia błąd, można odkładać do osobnego stosu i powtarzać częściej. Dzięki temu większość czasu przeznaczana jest na materiał rzeczywiście wymagający utrwalenia.
Czy gry pomagają nauczyć się tabliczki mnożenia?
Tak, ponieważ wprowadzają element celu, rywalizacji i zabawy. Można wykorzystać zwykłą talię kart. Dwie osoby jednocześnie odkrywają po jednej karcie i mnożą znajdujące się na nich wartości. Punkt otrzymuje osoba, która jako pierwsza poda prawidłowy wynik.
Innym rozwiązaniem są gotowe gry edukacyjne. Przykładem jest Trefl Mistrz Mnożenia, Alexander Tabliczka Mnożenia czy zestawy edukacyjne marki Kapitan Nauka. Przed zakupem warto jednak sprawdzić zalecany wiek i sposób rozgrywki, ponieważ poziom trudności poszczególnych produktów jest różny.
Nie trzeba organizować długich sesji. Dziesięciominutowa rozgrywka kilka razy w tygodniu może dostarczyć dziecku dziesiątek naturalnych powtórek działań matematycznych bez klasycznego odpytywania.
Jak nauczyć dziecka trudnych działań, takich jak 7 × 8?
Największy problem zazwyczaj pojawia się przy działaniach, których wyników trudno domyślić się na podstawie oczywistego schematu. Przykładem jest 7 × 8 = 56. Właśnie takie działania warto wyodrębnić i ćwiczyć częściej.
Pomocne może być dochodzenie do wyniku na podstawie działania, które dziecko już zna. Jeżeli wie, że 5 × 8 = 40, można dodać jeszcze dwa razy po 8. Otrzymujemy 40 + 16 = 56. Nie jest to najszybsza metoda wykonywania działania, ale pomaga zrozumieć zależność.
Z czasem wielokrotne przypominanie sobie tego samego wyniku sprawi, że odpowiedź stanie się automatyczna. Celem jest więc dojście do szybkiego przypominania wyniku, ale droga do niego nie musi polegać wyłącznie na mechanicznym zapamiętywaniu.
Ile minut dziennie ćwiczyć tabliczkę mnożenia?
Krótkie i regularne ćwiczenia są zwykle lepszym rozwiązaniem niż długa nauka raz w tygodniu. W przypadku dziecka w wieku szkolnym można zacząć od około 10 do 15 minut dziennie. Jeżeli koncentracja spada wcześniej, nie ma sensu na siłę wydłużać sesji.
Jednego dnia można ćwiczyć mnożenie przez 4, kolejnego zrobić krótką powtórkę i dodać kilka działań przez 6. Po kilku dniach warto wrócić do wcześniejszego materiału. Takie rozłożenie powtórek pomaga utrwalać informacje w pamięci długotrwałej.
Dobrym pomysłem jest zakończenie ćwiczenia działaniem, które dziecko potrafi rozwiązać. Nauka nie powinna kończyć się serią błędów i poczuciem porażki.
Aplikacje do nauki tabliczki mnożenia
Dla dzieci lubiących korzystać z tabletu lub telefonu aplikacja może stanowić uzupełnienie tradycyjnej nauki. Program powinien jednak wymagać podawania wyników i rozwiązywania działań, a nie wyłącznie biernego oglądania animacji.
Można wykorzystać między innymi aplikacje Kahoot!, Quizlet czy Wordwall, w których rodzic albo nauczyciel może przygotować zestawy działań. Popularne są także aplikacje skoncentrowane bezpośrednio na matematyce, takie jak Matific czy SplashLearn, choć dostępność funkcji, wersji językowych i modeli płatności może się zmieniać.
Tablet nie powinien być jednak jedynym sposobem nauki. Dobrze sprawdza się jako jedna z kilku metod obok liczenia przedmiotów, fiszek, pracy w zeszycie i gier.
Tabliczka mnożenia na kolorowej planszy
Niektórym dzieciom pomaga wzrokowe zapamiętywanie układu wyników. W takim przypadku można powiesić nad biurkiem klasyczną tablicę mnożenia. Dobrze, jeśli dziecko nie tylko na nią patrzy, ale aktywnie z niej korzysta.
Można poprosić o znalezienie wyniku 6 × 8, następnie 8 × 6 i wskazanie zależności. Innym ćwiczeniem jest zaznaczenie wszystkich wyników mnożenia przez 5 albo odnalezienie liczb pojawiających się w tabeli kilka razy.
Gotowe tablice oferują między innymi marki CzuCzu, Demart czy Nowa Era. Równie dobrze można przygotować własną planszę na kartce A3 i wspólnie z dzieckiem uzupełniać kolejne pola. Samodzielnie wykonana tabela może być nawet bardziej angażująca niż gotowy plakat.
Co zrobić, gdy dziecko ciągle myli wyniki?
Najpierw warto sprawdzić, czy problem dotyczy całej tabliczki, czy kilku konkretnych działań. Często okazuje się, że dziecko bez problemu odpowiada na większość pytań, ale regularnie myli na przykład 6 × 7, 7 × 8 i 8 × 8.
Takie przykłady można zapisać na osobnych kartach i ćwiczyć przez kilka minut. Nie ma potrzeby rozpoczynania za każdym razem całej tabliczki od początku. Dziecko powinno skupiać energię przede wszystkim na tym, czego jeszcze nie opanowało.
Warto również unikać komentarzy typu przecież to już umiałeś albo to bardzo łatwe. Dla dorosłego wynik jest oczywisty właśnie dlatego, że korzystał z tabliczki mnożenia przez wiele lat. Dziecko dopiero buduje podobną automatyzację.
Jak sprawdzić, czy dziecko naprawdę zna tabliczkę mnożenia?
Znajomość tabliczki nie oznacza wyłącznie możliwości wyrecytowania kolejnych wyników. Dziecko może świetnie powiedzieć sześć, dwanaście, osiemnaście, dwadzieścia cztery, ale mieć problem z odpowiedzią na pojedyncze pytanie 6 × 7.
Dlatego działania warto zadawać w losowej kolejności. Można wymieszać fiszki albo przygotować dziesięć przykładów obejmujących różne liczby. Jeśli odpowiedzi są poprawne i pojawiają się bez długiego zastanawiania, oznacza to, że wyniki zaczynają być dobrze utrwalone.
Warto również wykorzystać tabliczkę mnożenia w codziennych sytuacjach. Cztery talerze z trzema truskawkami dają 12 owoców, sześć opakowań po pięć kredek daje 30 kredek, a osiem rzędów po cztery krzesła oznacza 32 miejsca. Dzięki takim przykładom dziecko widzi, że mnożenie nie jest tylko szkolnym zadaniem, lecz praktycznym sposobem szybkiego liczenia.
Co zrobić, gdy dziecko nie chce uczyć się tabliczki mnożenia?
Najpierw warto zmienić sposób ćwiczenia zamiast zwiększać jego długość. Jeśli dziecko nie chce siedzieć nad zeszytem przez pół godziny, można zamienić naukę na pięciominutową grę kartami, zabawę klockami albo szybki quiz podczas jazdy samochodem.
Dobrym rozwiązaniem jest też stawianie niewielkich celów. Zamiast zapowiadać dzisiaj nauczymy się tabliczki mnożenia, lepiej powiedzieć, że przez kilka minut poćwiczycie mnożenie przez 6. Zadanie staje się wtedy konkretniejsze i łatwiejsze do wykonania.
Tabliczka mnożenia najlepiej utrwala się stopniowo. Kilka działań dziennie, powroty do trudniejszych przykładów oraz wykorzystywanie liczb podczas zwykłych czynności pozwalają z czasem dojść do momentu, w którym odpowiedź na 7 × 8 czy 6 × 9 pojawia się bez liczenia na palcach i bez długiego zastanawiania.
Źródło: www.bobaskowo.pl
