Noworodek nie potrafi jeszcze skutecznie regulować temperatury ciała, dlatego może przegrzać się znacznie szybciej niż osoba dorosła. Przyczyną bywa nie tylko upał, ale też zbyt ciepłe ubranie, gruby koc, nagrzane pomieszczenie albo pozostawienie wózka na słońcu. Rodzic powinien umieć odróżnić lekkie przegrzanie od objawów udaru cieplnego, który stanowi zagrożenie życia.
Po czym poznać, że noworodek jest przegrzany?
Pierwszym sygnałem może być gorący kark, brzuch albo klatka piersiowa. Najlepiej oceniać temperaturę właśnie w tych miejscach, a nie na dłoniach i stopach, które u małego dziecka mogą pozostawać chłodne mimo prawidłowej temperatury ciała. Jeżeli brzuch dziecka jest wyraźnie gorący, a skóra wilgotna, należy zdjąć jedną warstwę ubrania i przenieść noworodka do chłodniejszego miejsca.
Przegrzany noworodek może być zaczerwieniony, spocony, niespokojny albo przeciwnie, nietypowo senny. Może częściej płakać, niechętnie jeść, szybciej oddychać i sprawiać wrażenie osłabionego. Niektóre dzieci mają wilgotne włosy, pot na karku albo drobną wysypkę cieplną pojawiającą się w fałdach skóry.
Sam dotyk nie pozwala jednak dokładnie ocenić temperatury. Gdy dziecko wydaje się gorące lub zachowuje się inaczej niż zwykle, należy użyć termometru cyfrowego. Temperatura wynosząca 38°C lub więcej u dziecka poniżej trzeciego miesiąca życia wymaga pilnej konsultacji medycznej, ponieważ gorączka może wynikać zarówno z przegrzania, jak i zakażenia.
Jak rozpoznać przegrzanie u dziecka?
Łagodne przegrzanie często zaczyna się od dyskomfortu. Dziecko może być marudne, mieć zaczerwienione policzki, wilgotną skórę i gorący tułów. Może częściej domagać się karmienia, ponieważ wraz ze wzrostem temperatury zwiększa się zapotrzebowanie na płyny.
Niepokojące są również zmniejszona liczba mokrych pieluszek, suche usta, zapadnięte ciemiączko i brak łez podczas płaczu. Mogą one wskazywać na odwodnienie. U noworodka pogorszenie stanu może postępować szybko, dlatego nie należy czekać, aż pojawi się kilka objawów jednocześnie.
Do sygnałów wymagających szczególnej uwagi należą:
- wyraźna senność, trudność z obudzeniem lub wiotkość ciała,
- szybki albo utrudniony oddech, słabe ssanie i odmowa karmienia,
- bardzo gorąca skóra, wysoka temperatura, wymioty lub drgawki.
Jeśli noworodek zachowuje się nietypowo, słabo reaguje na dotyk, ma problem z oddychaniem albo jego skóra staje się blada, sina lub szara, potrzebna jest natychmiastowa pomoc medyczna. Objawy poważnej choroby w pierwszych tygodniach życia mogą być mało charakterystyczne.
Gdzie sprawdzać, czy dziecku nie jest za gorąco?
Najlepiej dotknąć karku, brzucha lub klatki piersiowej. Skóra powinna być ciepła, ale nie gorąca ani spocona. Chłodne dłonie i stopy nie są wystarczającym powodem, aby zakładać kolejną warstwę ubrania.
Częstym błędem jest ocenianie komfortu cieplnego dziecka na podstawie własnych odczuć. Dorosły może marznąć, podczas gdy noworodek leżący w śpiworku, czapce i pod kocem będzie już przegrzany. W domu zazwyczaj nie ma potrzeby zakładania dziecku czapki.
Podczas snu warto regularnie kontrolować kark, szczególnie w ciepłe dni i po zmianie rodzaju pościeli. Jeżeli jest wilgotny, należy zmniejszyć liczbę warstw. Zalecana temperatura pomieszczenia, w którym śpi niemowlę, mieści się zwykle w granicach 16–20°C.
Przegrzanie czy gorączka związana z infekcją?
Rozróżnienie nie zawsze jest możliwe bez badania. Temperatura spowodowana zbyt ciepłym ubraniem może obniżyć się po przeniesieniu dziecka do chłodnego pomieszczenia i zdjęciu zbędnych warstw. Nie wolno jednak automatycznie uznać, że każdy wzrost temperatury wynika z pogody.
Gorączce infekcyjnej mogą towarzyszyć kaszel, katar, wymioty, biegunka, wysypka, niechęć do karmienia albo wyraźne pogorszenie samopoczucia. U noworodka infekcja może jednak początkowo przebiegać bez charakterystycznych objawów.
Dziecko w wieku poniżej trzech miesięcy z temperaturą 38°C lub wyższą powinno zostać pilnie ocenione przez lekarza. Nie należy podawać noworodkowi leków przeciwgorączkowych bez wcześniejszego uzgodnienia tego z personelem medycznym.
Co zrobić przy lekkim przegrzaniu noworodka?
Najpierw należy przenieść dziecko do chłodnego, zacienionego i przewiewnego miejsca. Trzeba zdjąć koc, czapkę oraz nadmiar ubrań, pozostawiając lekką warstwę. Pomieszczenie można przewietrzyć, ale strumień zimnego powietrza z klimatyzatora lub wentylatora nie powinien być skierowany bezpośrednio na dziecko.
Noworodka karmionego piersią należy częściej przystawiać do piersi. Mleka kobiecego nie trzeba zastępować wodą. Przy karmieniu mlekiem modyfikowanym należy przygotowywać mieszankę dokładnie według zaleceń producenta i nie rozcieńczać jej samodzielnie.
Nie powinno się gwałtownie schładzać dziecka lodowatą wodą, przykładać lodu bezpośrednio do skóry ani stosować alkoholu do nacierania. Można delikatnie przetrzeć skórę wodą o przyjemnie chłodnej temperaturze i obserwować oddech, kolor skóry, zachowanie oraz temperaturę.
Jak rozpoznać udar cieplny u niemowlaka?
Udar cieplny występuje, gdy organizm nie jest już w stanie skutecznie obniżać swojej temperatury. To najcięższa postać choroby związanej z działaniem wysokiej temperatury i stan bezpośredniego zagrożenia życia. Niemowlęta są szczególnie narażone, ponieważ ich mechanizmy termoregulacji nie są jeszcze w pełni rozwinięte.
Odpowiadając na pytanie, jak objawia się udar u niemowlaka, należy zwrócić uwagę na bardzo wysoką temperaturę, gorącą i zaczerwienioną skórę, szybki oddech, przyspieszone tętno, wymioty oraz wyraźne zaburzenie zachowania. Dziecko może być skrajnie rozdrażnione, apatyczne, wiotkie albo trudne do obudzenia.
Skóra przy udarze cieplnym może być sucha, ale może również pozostać wilgotna. Brak potu nie jest więc warunkiem rozpoznania. Najbardziej alarmujące są zaburzenia świadomości, drgawki, utrata przytomności, problemy z oddychaniem i gwałtowne pogorszenie kontaktu z dzieckiem.
Jakie są pierwsze objawy udaru cieplnego?
Rodzice pytający, jakie są pierwsze objawy udaru cieplnego, powinni obserwować nie tylko temperaturę, ale również zachowanie dziecka. Początkowo mogą pojawić się silne rozdrażnienie, osłabienie, wzmożone pragnienie, szybsze oddychanie, gorąca skóra i mniejsza liczba mokrych pieluszek.
W miarę narastania przegrzania dziecko może przestać prawidłowo reagować, odmawiać karmienia, wymiotować albo stać się nienaturalnie senne. U niemowlęcia nie można liczyć na opis bólu głowy czy zawrotów, dlatego znaczenie mają zmiany w kontakcie, płaczu, ruchach i sposobie oddychania.
Udar cieplny może rozwijać się bardzo szybko, szczególnie w nagrzanym samochodzie. Dziecka nie wolno zostawiać w zaparkowanym aucie nawet na krótko i nawet przy uchylonej szybie, ponieważ temperatura wewnątrz może gwałtownie wzrosnąć.
Jak rozpoznać, czy dziecko dostało udaru cieplnego?
Podejrzenie udaru cieplnego jest uzasadnione, gdy po przebywaniu w wysokiej temperaturze pojawiają się jednocześnie bardzo gorąca skóra, wysoka temperatura ciała i zaburzenia zachowania lub świadomości. Dziecko może nie reagować prawidłowo na głos, mieć pusty wzrok, być wiotkie albo wykonywać nietypowe ruchy.
Nie należy czekać na przekroczenie konkretnej wartości na termometrze, jeżeli stan dziecka jest ciężki. Pomiar może być niedokładny, a udzielanie pomocy nie powinno zostać opóźnione przez wielokrotne sprawdzanie temperatury.
W przypadku noworodka już sama wyraźna senność, problemy z karmieniem, trudność z obudzeniem albo przyspieszony oddech po przebywaniu w upale są wystarczającym powodem do pilnej oceny lekarskiej. Udar cieplny może prowadzić do uszkodzenia narządów, utraty przytomności, a bez szybkiego leczenia również do śmierci.
Co zrobić, gdy dziecko ma udar słoneczny?
Przy podejrzeniu udaru cieplnego lub słonecznego należy natychmiast zadzwonić pod numer 112 albo 999. Jednocześnie trzeba przenieść dziecko ze słońca do chłodnego miejsca, zdjąć nadmiar odzieży i rozpocząć stopniowe chłodzenie. Można zwilżać skórę chłodną wodą, wachlować dziecko i przykładać chłodne, mokre tkaniny.
Nie należy owijać niemowlęcia szczelnie mokrym ręcznikiem, ponieważ po ogrzaniu materiał może utrudniać oddawanie ciepła. Nie wolno też kłaść lodu bezpośrednio na skórze ani zanurzać dziecka gwałtownie w lodowatej wodzie.
Jeżeli dziecko jest nieprzytomne, ma zaburzenia świadomości, drgawki lub problemy z połykaniem, nie należy podawać mu niczego doustnie. Trzeba kontrolować oddech i postępować zgodnie z instrukcjami dyspozytora. Gdy dziecko nie oddycha prawidłowo, konieczne jest natychmiastowe rozpoczęcie resuscytacji.
Jak zapobiegać przegrzaniu noworodka?
W ciepłe dni najlepiej ubierać dziecko w lekką, luźną i przewiewną odzież. Należy unikać grubych koców, polarowych kombinezonów i dodatkowych warstw stosowanych na zapas. Wózek powinien stać w cieniu, ale nie wolno zakrywać całej budki pieluszką lub kocem, ponieważ ogranicza to przepływ powietrza.
Spacer warto planować rano albo późnym popołudniem, omijając najgorętszą część dnia. Niemowlę nie powinno przebywać w bezpośrednim słońcu, a gondola wymaga regularnego sprawdzania, ponieważ wewnątrz może być cieplej niż na zewnątrz.
W domu należy ograniczać nagrzewanie pomieszczeń za pomocą rolet lub zasłon, wietrzyć je w chłodniejszych porach i regularnie sprawdzać kark dziecka. Małe dzieci polegają na dorosłych w zakresie chłodzenia i nawodnienia, dlatego podczas upału wymagają częstszej obserwacji.
Kiedy natychmiast szukać pomocy?
Pilna pomoc jest potrzebna, gdy noworodek ma temperaturę 38°C lub wyższą, trudno go obudzić, nie chce jeść, ma szybki lub utrudniony oddech, wymiotuje, ma drgawki albo wyraźnie mniej mokrych pieluszek. Niepokojące są również wiotkość, brak prawidłowej reakcji, utrata przytomności oraz sina, szara lub bardzo blada skóra.
W przypadku podejrzenia udaru cieplnego nie należy samodzielnie jechać długo do przychodni ani czekać na poprawę. Trzeba wezwać zespół ratownictwa medycznego i chłodzić dziecko do czasu przyjazdu pomocy.
Lekkie przegrzanie zwykle ustępuje po usunięciu nadmiaru ubrań i przeniesieniu noworodka do chłodniejszego miejsca. Jeżeli jednak temperatura pozostaje podwyższona, dziecko nadal jest senne albo zachowuje się inaczej niż zwykle, wymaga oceny medycznej, ponieważ u najmłodszych objawy przegrzania i infekcji mogą wyglądać podobnie.
Źródło: www.bobaskowo.pl
