Krzywa cukrowa w ciąży, czyli doustny test obciążenia glukozą OGTT, służy przede wszystkim do wykrywania cukrzycy ciążowej. To badanie jest ważne nawet wtedy, gdy przyszła mama czuje się dobrze i nie ma żadnych typowych objawów zaburzeń gospodarki węglowodanowej. W którym tygodniu robi się badanie krzywej cukrowej? U większości ciężarnych wykonuje się je między 24. a 28. tygodniem ciąży, chyba że istnieją wskazania do wcześniejszej diagnostyki.
W którym tygodniu robi się badanie krzywej cukrowej?
Standardowo doustny test obciążenia 75 g glukozy wykonuje się pomiędzy 24. a 28. tygodniem ciąży. To właśnie w tym okresie wzrasta insulinooporność związana z działaniem hormonów ciążowych, dlatego łatwiej ujawniają się zaburzenia tolerancji glukozy.
Badanie ma wykryć cukrzycę ciążową, która może rozwijać się bez wyraźnych objawów. Kobieta może czuć się całkowicie zdrowa, a mimo to mieć nieprawidłowe wartości glukozy po obciążeniu.
Nie należy jednak samodzielnie odkładać badania do 28. tygodnia, jeśli lekarz zaleci jego wcześniejsze wykonanie. U kobiet należących do grupy podwyższonego ryzyka diagnostyka może zostać rozpoczęta wcześniej.
Na początku ciąży standardowo oznacza się również glukozę na czczo. Jeżeli wynik jest nieprawidłowy albo kobieta ma określone czynniki ryzyka, lekarz może zlecić dodatkowe badania jeszcze przed 24. tygodniem.
Dlaczego krzywa cukrowa jest wykonywana właśnie między 24. a 28. tygodniem?
Wraz z rozwojem ciąży zmienia się gospodarka hormonalna organizmu. Hormony wytwarzane między innymi przez łożysko mogą zmniejszać wrażliwość tkanek na działanie insuliny.
Jest to do pewnego stopnia naturalny mechanizm. Dzięki niemu większa ilość glukozy pozostaje dostępna dla rozwijającego się płodu. Organizm matki powinien jednak zwiększyć produkcję insuliny na tyle, aby utrzymać prawidłowy poziom cukru we krwi.
U części kobiet trzustka nie jest w stanie odpowiednio skompensować narastającej insulinooporności. Wtedy rozwija się cukrzyca ciążowa.
Właśnie dlatego zbyt wczesne prawidłowe wyniki nie zawsze wykluczają problem, który może ujawnić się dopiero w drugiej połowie ciąży.
Kiedy krzywą cukrową wykonuje się wcześniej?
Lekarz może zdecydować o wcześniejszej diagnostyce, jeżeli istnieje zwiększone ryzyko cukrzycy ciążowej. Dotyczy to między innymi kobiet, które miały cukrzycę ciążową w poprzedniej ciąży.
Znaczenie może mieć także otyłość, wcześniejsze urodzenie dziecka o dużej masie urodzeniowej, występowanie cukrzycy typu 2 w najbliższej rodzinie czy nieprawidłowy wynik glukozy na początku ciąży.
Każdy przypadek powinien być jednak oceniany indywidualnie. Samo posiadanie jednego czynnika ryzyka nie oznacza automatycznie rozpoznania cukrzycy.
Jeżeli wcześniejszy test okaże się prawidłowy, lekarz może mimo wszystko zalecić ponowne badanie w standardowym okresie 24-28 tygodnia, ponieważ insulinooporność może narastać wraz z rozwojem ciąży.
Na czym polega krzywa cukrowa w ciąży?
Najczęściej wykonywany jest test z użyciem 75 g glukozy. Badanie rozpoczyna się od pobrania krwi na czczo.
Następnie ciężarna wypija roztwór zawierający 75 g glukozy rozpuszczonej w wodzie. Napój jest bardzo słodki, dlatego dla części kobiet wypicie całej porcji może być nieprzyjemne.
Kolejne próbki krwi pobiera się po określonym czasie, standardowo po godzinie i po dwóch godzinach od wypicia glukozy. Podczas całego testu trzeba pozostawać w spoczynku.
Badanie zajmuje więc zwykle ponad dwie godziny. Warto uwzględnić to podczas planowania wizyty w laboratorium.
Jak się przygotować na badanie glukozy w ciąży?
Przygotowanie ma duże znaczenie, ponieważ zmiana sposobu odżywiania tuż przed badaniem może zaburzyć wynik. Przez kilka dni przed testem najlepiej jeść tak jak zwykle.
Nie należy specjalnie ograniczać węglowodanów. Przechodzenie na dietę bardzo niskowęglowodanową przed OGTT w celu uzyskania lepszego wyniku może sprawić, że badanie nie będzie prawidłowo odzwierciedlało codziennej gospodarki glukozowej.
Do laboratorium trzeba zgłosić się na czczo. Najczęściej oznacza to około 8-12 godzin bez jedzenia, zgodnie z zaleceniem laboratorium lub lekarza. W tym czasie można zwykle pić niewielkie ilości czystej wody. Nie należy pić kawy, herbaty, soków ani słodzonych napojów.
Czy przed krzywą cukrową można pić wodę?
Tak, czysta woda jest zazwyczaj dozwolona i może być wręcz pomocna, szczególnie po nocnym okresie bez jedzenia.
Nie należy jednak wypijać bardzo dużej ilości płynu bezpośrednio przed badaniem. Wystarczy normalne nawodnienie organizmu.
Nie wolno zastępować wody wodą smakową, napojem zero, kawą albo herbatą. Nawet napój bez cukru może zawierać substancje, których nie powinno się przyjmować przed badaniem. Najbezpieczniejszym wyborem pozostaje zwykła niegazowana woda.
Ile przed badaniem glukozy nie jeść słodyczy?
Nie trzeba rezygnować ze słodyczy na kilka dni przed krzywą cukrową, jeśli normalnie są elementem diety. Nie powinno się celowo zmieniać sposobu odżywiania przed badaniem.
Najważniejszy jest okres bez jedzenia bezpośrednio przed OGTT, zazwyczaj około 8-12 godzin. W tym czasie nie należy jeść słodyczy ani żadnych innych produktów.
Jeżeli na co dzień jesz ciastko czy kawałek czekolady, nie musisz kilka dni wcześniej całkowicie usuwać ich z jadłospisu tylko po to, żeby wpłynąć na wynik.
Równie niewłaściwe byłoby zjedzenie wyjątkowo dużej ilości słodyczy wieczorem przed badaniem. Ostatni posiłek powinien być normalny i zgodny z dotychczasowym sposobem odżywiania.
Czy dzień przed krzywą cukrową trzeba stosować specjalną dietę?
Nie. Najlepiej zachować zwyczajowy sposób żywienia. Organizm powinien być badany w warunkach możliwie podobnych do codziennych.
Nie warto więc dzień wcześniej rezygnować z pieczywa, ziemniaków, ryżu czy owoców tylko dlatego, że zawierają węglowodany.
Nie należy też specjalnie objadać się produktami wysokowęglowodanowymi. Zarówno ograniczenie, jak i nagłe zwiększenie podaży węglowodanów może być niekorzystne z punktu widzenia wiarygodności badania.
Najlepszym przygotowaniem jest normalny dzień pod względem jedzenia i aktywności, a następnie nocny okres bez posiłków.
Czy przed badaniem można ćwiczyć?
Bezpośrednio przed badaniem najlepiej unikać intensywnego wysiłku fizycznego. Aktywność może wpływać na poziom glukozy we krwi.
Nie oznacza to, że trzeba przez kilka dni wcześniej leżeć w łóżku. Należy funkcjonować normalnie i wykonywać typową dla siebie aktywność.
W drodze do laboratorium lepiej jednak nie wykonywać intensywnego treningu ani długiego szybkiego marszu, jeśli nie jest to konieczne.
Podczas samego testu trzeba pozostawać w spoczynku. Spacerowanie przez dwie godziny po galerii handlowej czy wykonywanie ćwiczeń mogłoby wpływać na wynik.
Czy podczas krzywej cukrowej można jeść?
Nie. Po pobraniu krwi na czczo i wypiciu glukozy należy poczekać do zakończenia wszystkich pobrań. Nie wolno w tym czasie jeść przekąsek, cukierków, gumy do żucia ani innych produktów.
Nie powinno się także pić kawy ani innych napojów. Jeśli laboratorium dopuszcza wodę, należy ograniczyć się do niewielkiej ilości. Po ostatnim pobraniu można zjeść przygotowany wcześniej posiłek. Dobrym pomysłem jest zabranie ze sobą śniadania, ponieważ po ponad dwóch godzinach badania wiele kobiet odczuwa głód.
Co zrobić, jeśli po wypiciu glukozy robi się niedobrze?
Roztwór jest bardzo słodki i część ciężarnych odczuwa po jego wypiciu nudności. Warto pić go zgodnie z instrukcją laboratorium, bez niepotrzebnego przeciągania.
Jeżeli pojawia się lekkie mdlenie, najlepiej spokojnie siedzieć i ograniczyć ruch.
Problemem są wymioty. Jeżeli ciężarna zwymiotuje roztwór glukozy, badanie zazwyczaj nie może być prawidłowo kontynuowane i może wymagać powtórzenia w innym terminie. W takiej sytuacji należy od razu poinformować personel laboratorium, który zdecyduje o dalszym postępowaniu.
Ile razy w ciąży robi się badanie krzywej cukrowej?
U większości kobiet pełny test OGTT wykonuje się jeden raz, standardowo między 24. a 28. tygodniem ciąży.
Sytuacja może wyglądać inaczej u kobiet z większym ryzykiem cukrzycy ciążowej. Wcześniejsza diagnostyka może zostać przeprowadzona już w pierwszej części ciąży, a jeżeli nie potwierdzi zaburzeń, lekarz może zalecić ponowny test w standardowym terminie.
Nie oznacza to jednak, że każda ciężarna musi wykonywać krzywą dwukrotnie. Liczba badań zależy od wyników wcześniejszych oznaczeń i czynników ryzyka.
Jeżeli cukrzyca ciążowa zostanie już rozpoznana, kolejne postępowanie opiera się przede wszystkim na kontroli glikemii i zaleceniach diabetologa oraz ginekologa, a nie na regularnym powtarzaniu tego samego testu OGTT.
Jakie wyniki krzywej cukrowej w ciąży są prawidłowe?
W badaniu z 75 g glukozy ocenia się stężenie glukozy na czczo oraz po godzinie i dwóch godzinach.
W diagnostyce cukrzycy ciążowej stosuje się określone wartości graniczne. Wynik powinien być zawsze oceniony przez lekarza w odniesieniu do aktualnych kryteriów diagnostycznych.
Nie należy porównywać wyniku ciężarnej z normami obowiązującymi dla osoby niebędącej w ciąży. Kryteria rozpoznawania zaburzeń gospodarki węglowodanowej w ciąży są odmienne.
Jeśli choć jeden z wyników przekracza wartość graniczną stosowaną w diagnostyce cukrzycy ciążowej, lekarz może rozpoznać zaburzenie i zaplanować dalsze postępowanie.
Czy nieprawidłowa krzywa oznacza, że trzeba brać insulinę?
Nie. Rozpoznanie cukrzycy ciążowej nie oznacza automatycznie rozpoczęcia insulinoterapii.
U wielu kobiet pierwszym etapem jest zmiana sposobu żywienia, odpowiednia aktywność fizyczna, jeśli nie ma przeciwwskazań, oraz regularne samodzielne pomiary glukozy.
Jeżeli dzięki temu udaje się utrzymać prawidłowe wartości, dodatkowe leczenie może nie być potrzebne.
Insulina jest stosowana wtedy, gdy mimo właściwego postępowania poziomy glukozy pozostają za wysokie lub pojawiają się inne wskazania. Decyzję podejmuje lekarz.
Czy można odmówić wykonania krzywej cukrowej?
Każde badanie wymaga zgody pacjentki, ale warto wiedzieć, dlaczego OGTT jest standardowo wykonywane w ciąży. Nierozpoznana cukrzyca ciążowa może zwiększać ryzyko nadmiernego wzrastania płodu, powikłań okołoporodowych oraz problemów metabolicznych u noworodka. Zwiększa również prawdopodobieństwo części komplikacji u matki.
Problemem jest to, że cukrzyca ciążowa bardzo często nie daje żadnych wyraźnych dolegliwości. Nie można więc opierać decyzji o badaniu na zasadzie czuję się dobrze, więc na pewno jej nie mam.
Jeżeli kobieta ma trudności z wykonaniem testu, na przykład z powodu silnych wymiotów, powinna omówić sytuację z lekarzem zamiast samodzielnie rezygnować z diagnostyki.
Czy wynik glukozy na czczo zastępuje krzywą cukrową?
Nie zawsze. Prawidłowe stężenie glukozy na czczo nie wyklucza nieprawidłowej odpowiedzi organizmu po obciążeniu glukozą.
Właśnie dlatego podczas OGTT wykonuje się kilka oznaczeń. Test pozwala sprawdzić, jak szybko organizm radzi sobie z dużą porcją glukozy.
Może więc zdarzyć się sytuacja, w której wartość na czczo jest prawidłowa, ale poziom po godzinie lub dwóch godzinach przekracza wartości graniczne.
Z tego powodu standardowego badania wykonywanego pomiędzy 24. a 28. tygodniem nie powinno się zastępować pojedynczym pomiarem glukozy bez decyzji lekarza.
Co zabrać ze sobą na badanie?
Przydatna będzie butelka zwykłej wody oraz coś do zajęcia czasu, ponieważ pomiędzy pobraniami trzeba czekać. Warto zabrać również posiłek, który będzie można zjeść bezpośrednio po zakończeniu testu. Po nocnym poście i ponad dwóch godzinach badania może być on bardzo potrzebny.
Dobrze jest przyjść z niewielkim zapasem czasu. Stres związany z pośpiechem nie jest potrzebny, a na początku i tak trzeba spokojnie przejść pierwsze pobranie.
Jeżeli przyjmujesz rano leki lub suplementy, wcześniej zapytaj lekarza, czy w dniu badania należy zażyć je przed OGTT, czy dopiero po jego zakończeniu.
Czy można zrobić badanie później niż w 28. tygodniu?
Jeżeli z jakiegoś powodu badanie nie zostało wykonane w standardowym terminie, nie należy samodzielnie uznawać, że jest już za późno.
Trzeba poinformować o tym lekarza prowadzącego. To on oceni, jakie badanie wykonać i czy OGTT nadal będzie właściwym rozwiązaniem.
Nie warto natomiast celowo przesuwać terminu bez powodu. Okres 24-28 tygodnia został wybrany właśnie dlatego, że dobrze nadaje się do wykrywania cukrzycy ciążowej, która może ujawniać się w drugiej połowie ciąży.
Najprostsza odpowiedź na pytanie, w którym tygodniu robi się badanie krzywej cukrowej, to między 24. a 28. tygodniem ciąży. Wcześniejszy test może być potrzebny przy zwiększonym ryzyku. Przed badaniem nie trzeba eliminować słodyczy ani węglowodanów przez kilka dni. Najważniejsze jest zachowanie normalnej diety, a następnie pozostanie na czczo przez czas wskazany przez lekarza lub laboratorium.
Źródło: www.bobaskowo.pl
