Zaparcie w ciąży jest częstą dolegliwością, która może pojawić się już w pierwszych tygodniach, a następnie nasilać wraz z rozwojem ciąży. Wypróżnienia stają się rzadsze, stolec jest twardy, a wizyta w toalecie wymaga większego wysiłku. Mogą temu towarzyszyć wzdęcia, uczucie pełności, gazy oraz ból brzucha.
Choć problem zwykle nie stanowi zagrożenia dla dziecka, nie należy go lekceważyć. Długotrwałe zaparcie zwiększa ryzyko powstania hemoroidów, podrażnienia okolicy odbytu i bolesnych szczelin. Odpowiednio wcześnie wprowadzone zmiany w diecie oraz codziennych nawykach często pozwalają wyraźnie złagodzić dolegliwości.
Dlaczego w ciąży pojawiają się zaparcia?
Jedną z głównych przyczyn jest wzrost poziomu progesteronu. Hormon ten rozluźnia mięśnie, w tym mięśnie przewodu pokarmowego. Pokarm przesuwa się przez jelita wolniej, dlatego organizm ma więcej czasu na wchłanianie wody ze stolca. W efekcie staje się on twardszy i trudniejszy do wydalenia.
W kolejnych miesiącach znaczenie może mieć także powiększająca się macica, która zmienia ułożenie narządów znajdujących się w jamie brzusznej. Do zaparcia mogą przyczyniać się również mniejsza aktywność fizyczna, niedostateczna ilość płynów, mdłości ograniczające różnorodność posiłków oraz suplementy zawierające żelazo.
Nie oznacza to, że ciężarna powinna samodzielnie odstawić preparat zalecony przez lekarza. Gdy dolegliwości rozpoczęły się po włączeniu żelaza, warto omówić to podczas konsultacji. Lekarz może sprawdzić, czy potrzebna jest zmiana dawki, postaci preparatu albo sposobu jego przyjmowania.
Jak rozpoznać zaparcie w ciąży?
Zaparcie nie zawsze oznacza całkowity brak wypróżnienia przez kilka dni. Problem może występować również wtedy, gdy stolec pojawia się regularnie, ale jest bardzo twardy, oddawany z wysiłkiem lub pozostawia uczucie niepełnego wypróżnienia.
Typowe objawy to:
- mniej niż trzy wypróżnienia w tygodniu
- twardy, suchy lub grudkowaty stolec
- silne parcie podczas korzystania z toalety
- uczucie blokady w odbytnicy
- wzdęcia i nadmierne gazy
- uczucie ciężkości w dolnej części brzucha
Częstotliwość wypróżnień jest indywidualna. Dla jednej osoby normą będzie wizyta w toalecie dwa razy dziennie, dla innej co drugi dzień. Większe znaczenie ma zmiana dotychczasowego rytmu oraz pojawienie się bólu lub znacznego dyskomfortu.
Co jeść na zaparcie w ciąży?
Podstawą jadłospisu powinny być produkty zawierające błonnik. Zwiększa on objętość stolca, pomaga zatrzymać w nim wodę i może usprawnić pracę jelit. Błonnik warto jednak wprowadzać stopniowo. Gwałtowne zwiększenie jego ilości może początkowo nasilić wzdęcia i gazy.
Dobrymi źródłami błonnika są płatki owsiane, pieczywo razowe, kasza gryczana, brązowy ryż, warzywa, owoce, nasiona roślin strączkowych oraz suszone śliwki. Pomocne mogą być także gruszki, jabłka ze skórką, kiwi, maliny, porzeczki, marchew, buraki, brokuły i fasolka szparagowa.
W praktyce można zacząć dzień od owsianki z owocami, do obiadu dodać większą porcję warzyw, a białe pieczywo zastąpić pełnoziarnistym. Suszone śliwki najlepiej wcześniej namoczyć w wodzie i zjeść wraz z powstałym płynem. Nie trzeba stosować wszystkich metod jednocześnie. Ważniejsza jest regularność niż jednorazowe zjedzenie bardzo dużej ilości błonnika.
Ile pić przy zaparciu w ciąży?
Błonnik potrzebuje odpowiedniej ilości płynów. Gdy ciężarna zacznie jeść więcej produktów pełnoziarnistych, ale nadal będzie piła niewiele, stolec może stać się jeszcze twardszy.
Najlepszym wyborem jest zwykła woda. Do dziennej ilości płynów można wliczać również zupy, mleko, napoje mleczne oraz część łagodnych naparów dopuszczonych w ciąży. Zapotrzebowanie zależy między innymi od temperatury, aktywności fizycznej, masy ciała, występowania wymiotów oraz zaleceń lekarza.
Dobrym sposobem jest picie niewielkich porcji przez cały dzień. Wypicie dużej ilości wody jednorazowo nie zawsze jest dobrze tolerowane, szczególnie przy nudnościach lub zgadze. Wodę warto mieć przy sobie i sięgać po nią również wtedy, gdy nie pojawiło się jeszcze wyraźne pragnienie.
Czy ruch pomaga na zaparcie?
Regularna aktywność może pobudzać pracę jelit i ułatwiać wypróżnienie. ACOG wymienia łagodzenie zaparć jako jedną z możliwych korzyści ruchu w czasie ciąży.
Najprostszą formą aktywności jest codzienny spacer. Pomocne mogą być również ćwiczenia przeznaczone dla kobiet w ciąży, pływanie lub spokojna jazda na rowerze stacjonarnym. Rodzaj i intensywność ruchu powinny być dostosowane do samopoczucia, etapu ciąży oraz zaleceń prowadzącego lekarza.
Kobiety, które otrzymały zalecenie ograniczenia aktywności, mają krwawienia, skurcze, problemy z łożyskiem albo inne powikłania, powinny najpierw skonsultować sposób ćwiczeń ze specjalistą.
Jak korzystać z toalety, aby ułatwić wypróżnienie?
Parcia nie należy długo wstrzymywać. Po pewnym czasie stolec traci kolejną porcję wody, staje się twardszy, a naturalny odruch może osłabnąć. Warto spokojnie udać się do toalety, gdy tylko pojawi się wyraźna potrzeba.
Pomocne może być ustawienie stóp na niewielkim podnóżku. Kolana znajdują się wtedy nieco wyżej niż biodra, co ułatwia przyjęcie pozycji zbliżonej do przysiadu. Tułów można lekko pochylić do przodu, oprzeć łokcie na udach i rozluźnić brzuch.
Nie warto siedzieć na toalecie przez kilkanaście minut i mocno przeć. Nadmierny wysiłek sprzyja powstawaniu hemoroidów. Jeżeli wypróżnienie nie następuje, lepiej wstać, przejść się i spróbować ponownie później.
Domowe sposoby na zaparcie w ciąży
Pierwszym krokiem powinno być połączenie kilku łagodnych działań. Można wypić szklankę wody po przebudzeniu, zjeść śniadanie zawierające błonnik, a następnie wybrać się na krótki spacer. Jelita często stają się bardziej aktywne po posiłku, dlatego warto zarezerwować kilka spokojnych minut na wizytę w toalecie.
Niektórym osobom pomaga ciepły, ale nie gorący napój. Można też sięgnąć po kefir lub jogurt naturalny, o ile produkty mleczne są dobrze tolerowane. Reakcja na poszczególne produkty jest indywidualna, dlatego warto obserwować organizm, zamiast zmuszać się do jedzenia czegoś, co nasila nudności lub wzdęcia.
Należy uważać na intensywne kuracje ziołowe, olej rycynowy oraz mieszanki reklamowane jako preparaty oczyszczające. Naturalne pochodzenie nie oznacza, że środek jest bezpieczny w ciąży. Niektóre produkty mogą wywoływać silne skurcze jelit, odwodnienie lub zaburzenia elektrolitowe.
Czy można stosować środki przeczyszczające w ciąży?
Jeżeli zmiana sposobu żywienia, zwiększenie ilości płynów i ruch nie przynoszą poprawy, lekarz, położna lub farmaceuta mogą zalecić środek odpowiedni dla kobiet w ciąży. Nie powinno się jednak wybierać preparatu samodzielnie tylko dlatego, że jest dostępny bez recepty.
W praktyce rozważa się między innymi preparaty zwiększające objętość stolca oraz środki osmotyczne, takie jak makrogole lub laktuloza. Ich działanie polega na zatrzymywaniu wody w jelicie i zmiękczaniu stolca. Dobór produktu zależy od nasilenia objawów, czasu trwania dolegliwości, przyjmowanych leków i ogólnego stanu zdrowia.
Środki pobudzające pracę jelit również bywają stosowane, lecz decyzję o ich użyciu najlepiej skonsultować. Nadużywanie preparatów przeczyszczających może prowadzić do biegunki, odwodnienia, bólu brzucha i zaburzeń gospodarki elektrolitowej.
Czy parcie podczas wypróżnienia może zaszkodzić dziecku?
Zwykłe parcie przy wypróżnianiu nie powoduje wypchnięcia dziecka ani rozpoczęcia porodu. Dziecko znajduje się w macicy i jest chronione przez jej ściany, błony płodowe oraz płyn owodniowy.
Silne i częste napinanie mięśni nie jest jednak obojętne dla organizmu ciężarnej. Może sprzyjać hemoroidom, podrażnieniom odbytu i nasileniu dolegliwości w obrębie dna miednicy. Z tego powodu lepiej zmiękczać stolec i poprawiać jego przesuwanie niż próbować pokonywać zaparcie coraz mocniejszym parciem.
Zaparcie a hemoroidy w ciąży
Hemoroidy to poszerzone naczynia krwionośne znajdujące się w okolicy odbytu. W czasie ciąży sprzyjają im zmiany hormonalne, ucisk powiększającej się macicy i trudności z wypróżnianiem. Zaparcie może powodować ich powstawanie albo nasilać już istniejące dolegliwości.
Objawami bywają swędzenie, pieczenie, ból podczas siedzenia oraz niewielka ilość jasnoczerwonej krwi widoczna na papierze toaletowym. Nawet gdy krwawienie wydaje się związane z hemoroidami, warto powiedzieć o nim lekarzowi lub położnej. Nie każde krwawienie z odbytu powinno być automatycznie przypisywane zaparciu.
Kiedy zaparcie w ciąży wymaga konsultacji?
Z lekarzem warto skontaktować się, gdy zaparcie nie poprawia się mimo zmian w diecie i codziennych nawykach, często nawraca, powoduje silny ból albo wymaga regularnego stosowania preparatów przeczyszczających.
Pilnej oceny wymaga silny lub narastający ból brzucha, uporczywe wymioty, znaczne wzdęcie z niemożnością oddawania gazów, duża ilość krwi w stolcu, czarny stolec, gorączka, omdlenie albo wyraźne pogorszenie samopoczucia. Pomocy należy również szukać wtedy, gdy ból brzucha trudno odróżnić od skurczów macicy lub gdy pojawiają się krwawienie z dróg rodnych, odejście płynu owodniowego albo zmniejszenie ruchów dziecka.
Podczas konsultacji warto powiedzieć, od kiedy trwa problem, jak często dochodzi do wypróżnienia, jak wygląda stolec oraz jakie leki i suplementy są przyjmowane. Dzięki temu specjalista może dobrać postępowanie, które złagodzi dolegliwości bez niepotrzebnego ryzyka i pozwoli spokojniej funkcjonować w kolejnych tygodniach ciąży.
Źródło: www.bobaskowo.sklep.pl
